Grafiki pracy – jak tworzyć zgodnie z przepisami

7 min. czytania

Grafiki pracy tworzone przy wykorzystaniu narzędzi IT to ułatwienie pracy pracowników średniego szczebla odpowiedzialnych za zarządzanie swoimi zespołami. Jedna z czynności administracyjnych, związana z zarządzaniem pracownikami, przestaje być ich obowiązkiem. Godziny, które do tej pory były przeznaczane na planowanie pracy w tradycyjnej formie, mogą zostać wykorzystane na bieżące działania operacyjne. W gruncie rzeczy przecież zawsze o to chodziło, prawda?

Z poziomu aplikacji pracownik ma dostęp - bez konieczności stosowania archaicznych metod - do zarządzania swoimi danymi kadrowymi (np. pracowniczych planach kapitałowych).

Grafiki pracy – wzorce

Nim rozpoczniemy informatyzację i automatyzację procesu tworzenia harmonogramu czasu pracy sprawdźmy, czy to możliwe i odpowiednie dla danej jednostki organizacyjnej. Najczęściej grafik pracy wykorzystuje zastosowanie pewnych ogólnych wzorców takich, jak kalendarz lub harmonogram zmian. To, jakie wzorce są w danej organizacji opracowane, zależy od wielu czynników, które trzeba wziąć pod uwagę, w tym:

  • systemy czasu pracy,

  • okresy rozliczeniowe,

  • warunki zatrudnienia poszczególnych pracowników (np. wymiaru czasu pracy, orzeczenia niepełnosprawności),

  • inne elementy związane z daną jednostką organizacyjną (lub branżą), jak np. dzienne i tygodniowe normy czasu pracy.

Do całej grupy parametrów planowania czasu pracy i właściwego tworzenia grafiku pracy dochodzą następnie elementy związane z zarządzaniem absencjami pracowników, np.:

  • różne rodzaje urlopów,

  • absencje chorobowe,

  • tzw. prośby grafikowe.

Właściwie sporządzony harmonogram pracy uwzględnia zmiany w czasie rzeczywistym.

Zaplanuj harmonogram pracy online wg przepisów kodeksu pracy!

Wszystko to, o czym do tej pory wspomniałem, odbywa się pod nadzorem reguł kodeksu pracy. To z nich wynikają potrzeby takiego czy innego przygotowania grafiku pracy. Oczywiście są jednostki organizacyjne, gdzie prace prowadzone są w dni od poniedziałku do piątku, na jednej zmianie, w wymiarze 8 godzin. Tworzenie grafiku pracy będzie wtedy bardzo proste lub wręcz niepotrzebne.

Pamiętajmy, że pracodawca zwolniony jest z obowiązku tworzenia rozkładu czasu pracy również w sytuacji, gdy rozkład czasu pracy pracownika wynika z prawa pracy, obwieszczenia o systemach i rozkładach pracy albo z umowy o pracę lub gdy stosowany jest (na pisemny wniosek pracownika) ruchomy czas pracy, lub indywidualny rozkład czasu. Grafik pracy nie jest również konieczny, gdy praca wykonywana jest w systemie zadaniowym.

Możemy jednak mieć do czynienia z jednostkami o innym charakterze, gdzie praca w firmie przebiega w sposób zmianowy lub gdzie pracownicy pracują w wymiarze 12, a nawet 24 godzin. W takich przypadkach plan pracy poszczególnych pracowników to już konieczność. Wymagane jest też sprawdzanie poprawności przygotowanego grafiku pracy z regułami kodeksu pracy. Pracownicy zajmujący się układaniem grafików czasu pracy, powinni znać i stosować zapisy w nim zawarte, dlatego też często za takie planowanie odpowiadają Działy Kadr. Zleca się je również wyszkolonym pracownikom w danych wydziałach produkcyjnych.

Niezależnie od tego, czy takim planowaniem i układaniem harmonogramu będzie zajmował się bezpośredni przełożony, czy wyznaczona i przeszkolona osoba (a może bezpośrednio Dział Kadr), zawsze zajmie to określony czas, który każda z tych osób mogłaby poświęcić na inne działania. Czyżby więc były potrzebne nowe rozwiązania na miarę równie nowych potrzeb…?

Sprawdź możliwości XPRIMER. HRM w zakresie tworzenia grafików pracy online.

Automatyzacja grafiku pracy i informatyzacja wzorców

Mając to na uwadze, można przygotować wzorce kalendarzy czy harmonogramów zmian w systemie informatycznym i zautomatyzować czynności planowania czasu pracy i tworzenia schematu grafiku pracy. Pomysł jak najbardziej słuszny, ale w praktyce i tak będzie trzeba nanieść poprawki na tak przygotowane plany – chociażby ze względu na potrzebę uwzględnienia w grafiku odpowiedniej liczby pracowników o danych kompetencjach/kwalifikacjach.

Inną, wspomnianą już grupą czynników wpływających na konieczność zmian w planie, jest absencja i dostępność pracowników poszczególnych działów. Pomyślmy –  czy pracownicy Działu Kadr będą dysponowali wiedzą o możliwościach pracowników, by poprawnie ustalić zmiany w planie i ułożyć harmonogram pracy? Może jednak największą wiedzę w tym zakresie mają bezpośredni przełożeni danych pracowników…?

Niewykluczone, że w mniejszych organizacjach wystarczą pracownicy Działu Kadr, ale już w większych przedsiębiorstwach lepiej delegować wykonanie zmian w planie pracy na bezpośrednich przełożonych. Gdzie jest haczyk? Przełożeni mogą mieć mniejszą wiedzę z zakresu kodeksu pracy, co generuje ryzyko powstania krytycznych błędów. Aby tego uniknąć i pozostać w zgodzie z kodeksem pracy, bezpośredni przełożony pracowników spędza więcej czasu na wykonaniu takich zmian w grafikach, co z kolei wpływa na zwiększenie kosztów pracy.

System zapewnia również widok indywidualnego harmonogramu szkoleń (możliwa jest też prezentacja listy szkoleń zrealizowanych), elastycznego systemu oceny pracowników oraz elastyczne konfigurowanie szablonów ocen.

System do planowania grafików pracy

Podczas informatyzacji wzorców planowania czasu pracy pomocne okazują się takie narzędzia, które potrafią w trybie online skontrolować zgodność przygotowywanego planu pracy z kodeksem pracy i zablokować możliwość popełnienia błędu (wysyłają w tym celu powiadomienia). Mimo tego, nadal wymagane jest pochylenie się i stworzenie poprawnego planu, który zapewni odpowiednio kompetentnych pracowników. Nie ulega wątpliwości, że to bezpośredni przełożeni, znający przecież najlepiej swoich pracowników, będą takie zmiany operacyjnie wykonywali najszybciej i najefektywniej. Jednak odciążenie ich w tym zakresie, pozwoliłoby im poświęcić ten czas na realizację obowiązków związanych z nadzorem nad swoimi zespołami.

Propozycją pozwalającą zaoszczędzić czas poświęcany na układanie grafików jest taki program, który oprócz wdrożenia wzorców planowania i kontrolowania zgodności z kodeksem pracy, będzie również potrafił zasygnalizować braki kompetencyjne w obsadzie. W ten sposób szybko podpowie, kogo można skierować na zastępstwo w przypadku absencji pracownika z podstawowego zespołu. Dzięki tej funkcjonalności (i wielu innych), znacząco ograniczymy czas, jaki personel średniego szczebla poświęca na tę czynność administracyjną. System do planowania grafików pracy jest jednym z elementów potrzebnych do dobrego zarządzania przedsiębiorstwem. W porównaniu do tradycyjnej formy planowania czasu pracy, prowadzi również do ograniczenia kosztów obsługi tego procesu.

Umów się na spotkanie, podczas którego przedstawimy możliwości XPRIMER. HRM

grafiki pracy są weryfikowane za zgodność z przepisami

Podstawy prawne tworzenia harmonogramu pracy

Dokładnie opracowane zasady grafików pracy stanowią kluczowy element efektywnego funkcjonowania firmy. Jednakże błędy w ich tworzeniu mogą prowadzić do zakłóceń w działalności konkretnego działu lub nawet całego przedsiębiorstwa, a także wiązać się z konsekwencjami finansowymi. Jeśli harmonogram pracy nie zostanie sporządzony zgodnie z przepisami kodeksu pracy, Państwowa Inspekcja Pracy może nałożyć na firmę karę finansową wynoszącą nawet 30 000 zł. Skutecznym rozwiązaniem, które minimalizuje ryzyko błędów, jest wprowadzenie elektronicznego harmonogramu pracy, opartego na digitalizacji grafików. Zasady tworzenia grafiku pracy w dość konkretny sposób określają przepisy kodeksu pracy. Zgodnie z art. 129. (Wymiar czasu pracy) § 1., czas pracy nie może przekraczać 8 godzin na dobę i 40 godzin w 5-dniowym tygodniu pracy.

Przedłużony czas pracy a grafiki pracy

Jako wyjątek od powyższej reguły wskazane są przepisy wynikające z art. 135-138 ustawy. Art. 135 § 1. mówi o możliwości stosowania systemu równoważnego czasu pracy, w którym dopuszczalne jest przedłużenie dobowego czasu pracy do maksymalnie 12 godzin. Art. 136. § 1. wskazuje możliwość jego wydłużenia do maksymalnie 16 godzin w przypadku prac polegających na dozorze urządzeń. Art. 137. § 1. dopuszcza przedłużenie czasu pracy do 24 godzin, co dotyczy pracowników straży pożarnych i służb ratowniczych oraz pilnowania mienia bądź ochrony osób. Z kolei art. 138. § 1 mówi o systemie pracy w ruchu ciągłym, który przewiduje możliwość przedłużenia tygodniowego czasu pracy do 43 godzin, z uwzględnieniem nadgodzin za każdą godzinę pracy powyżej 8 godzin na dobę.

System skróconego czasu pracy i pracy weekendowej

Kodeks pracy przewiduje również możliwość stosowania systemu skróconego czasu pracy. Art. 143. dopuszcza wykonywanie pracy przez mniej niż 5 dni w ciągu tygodnia, przy czym można równocześnie wydłużyć dobowy czas pracy do 12 godzin. Istotne są też zapisy art. 144., zgodnie z którymi na pisemny wniosek pracownika pracodawca może zastosować w jego przypadku system pracy weekendowej. Wówczas praca jest świadczona tylko w piątki, soboty, niedziele i święta przez maksymalnie 12 godzin na dobę.

Okres rozliczeniowy a grafiki pracy

Zgodnie z kodeksem pracy, okres rozliczeniowy to określony przez pracodawcę przedział czasu, w którym określa się ilość i harmonogram godzin pracy pracowników. Istnieje możliwość stosowania różnych długości okresów rozliczeniowych. Dodatkowo kodeks pracy precyzuje, że grafik pracy może być sporządzony na krótszy okres niż ten trwający przez cały okres rozliczeniowy, ale musi obejmować co najmniej jeden miesiąc, a pracodawca jest zobowiązany dostarczyć ten harmonogram pracownikom przynajmniej 7 dni przed rozpoczęciem danego miesiąca. Nie ma zatem możliwości sporządzenia harmonogramów na pojedyncze dni, okres tygodnia czy np. dwóch tygodni.

Forma grafiku pracy

Art. 129. § 3 kodeksu pracy wskazuje, że rozkład czasu pracy (harmonogram) może być sporządzony w formie pisemnej lub elektronicznej. Pracodawca ma zatem w tej kwestii dowolność wyboru, a grafik pracy online jest równoważny z papierowym.

Tomasz Jeleń ekspert w dziale analiz biznesowych

Chcesz zdobyć wiedzę na temat systemu do planowania czasu pracy? Skontaktuj się z nami.

 
 
Inne artykuły, których autorem jest Tomasz Jeleń:
 

Przeczytaj również

INFORMACJA DOTYCZĄCA PLIKÓW COOKIES

Informujemy, iż w celu optymalizacji treści dostępnych w naszym serwisie, dostosowania ich do Państwa indywidualnych potrzeb korzystamy z informacji zapisanych za pomocą plików cookies na urządzeniach końcowych użytkowników. Pliki cookies użytkownik może kontrolować za pomocą ustawień swojej przeglądarki internetowej. Dalsze korzystanie z naszego serwisu internetowego, bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej oznacza, iż użytkownik akceptuje stosowanie plików cookies. Czytaj więcej Polityka prywatności