Akta osobowe pracownika – co zawierają części A, B, C, D i E?

Akta osobowe to uporządkowany zbiór dokumentów dotyczących ubiegania się o zatrudnienie, nawiązania i przebiegu stosunku pracy oraz jego zakończenia. Pracodawca prowadzi je oddzielnie dla każdego pracownika, w podziale na części A, B, C, D i E. Prawidłowe prowadzenie akt wymaga kompletności, ochrony danych i kontroli terminów przechowywania.

Części akt osobowych – co trafia do każdej z nich

Części A, B i C obejmują dokumenty związane kolejno z przyjęciem do pracy, przebiegiem zatrudnienia i jego zakończeniem. Części D i E dotyczą odpowiedzialności pracownika oraz kontroli trzeźwości lub obecności środków działających podobnie do alkoholu. Dokumenty w poszczególnych częściach układa się chronologicznie, numeruje i ujmuje w wykazie. Dla części D i E stosuje się dodatkowo wydzielone części dotyczące konkretnej kary lub kontroli.

Niecała dokumentacja zatrudnionej osoby trafia do akt. Ewidencję czasu pracy, dokumenty dotyczące urlopu wypoczynkowego oraz karty wypłaconego wynagrodzenia prowadzi się odrębnie. Akta osobowe są częścią dokumentacji pracowniczej, a nie jej zamiennikiem.

Część A

Część A obejmuje oświadczenia i dokumenty dotyczące danych osobowych zgromadzone w związku z ubieganiem się o zatrudnienie. Są to np. zgodnie z prawem pozyskane dokumenty potwierdzające kwalifikacje i dotychczasowe zatrudnienie.

Trafiają tu również skierowania i orzeczenia lekarskie związane ze wstępnym dopuszczeniem do pracy, w tym dokumenty uwzględniane przy zwolnieniu z ponownych badań wstępnych. Bieżące badania okresowe i kontrolne należą natomiast do części B.

Część B

Część B dokumentuje nawiązanie stosunku pracy i przebieg zatrudnienia. Zawiera m.in. umowę o pracę, dokumenty zmieniające warunki zatrudnienia, zakres obowiązków, jeżeli został sporządzony, oraz potwierdzenia wymaganych szkoleń BHP i przekazania informacji pracownikowi.

Akta osobowe w tej części obejmują także dokumenty dotyczące pracy zdalnej, podnoszenia kwalifikacji, nagród, określonych uprawnień rodzicielskich i urlopu bezpłatnego. Tu przechowuje się również skierowania i orzeczenia dotyczące badań wykonywanych w trakcie zatrudnienia.

Część C

Część C obejmuje dokumenty związane z rozwiązaniem lub wygaśnięciem stosunku pracy. Należą do niej m.in. wypowiedzenie, porozumienie rozwiązujące umowę i kopia wydanego świadectwa pracy.

Może zawierać również umowę o zakazie konkurencji obowiązującym po zakończeniu zatrudnienia.

Część D

Część D służy przechowywaniu odpisów zawiadomień o ukaraniu i innych dokumentów dotyczących odpowiedzialności, dla której przepisy przewidują zatarcie kary. Każdą karę dokumentuje się w wydzielonej części, oznaczonej D1, D2 i kolejnymi numerami.

Przy karach porządkowych z Kodeksu pracy karę uważa się za niebyłą, a odpis zawiadomienia usuwa po roku nienagannej pracy. Przepisy przewidują też wcześniejsze usunięcie. Usuwa się całą wydzieloną część dotyczącą danej kary.

Część E

Część E obejmuje dokumenty związane z kontrolą trzeźwości i kontrolą na obecność środków działających podobnie do alkoholu. Nie jest rejestrem wszystkich badań: wyników kontroli niewykazujących obecności alkoholu nie gromadzi się w aktach.

Dokumenty dotyczące poszczególnych kontroli wydziela się jako E1, E2 i kolejne części. Informacje przechowuje się co do zasady nie dłużej niż rok od zebrania. W razie nałożenia kary lub wykorzystania danych jako dowodu w postępowaniu zastosowanie mają szczególne zasady, które mogą wydłużyć ten okres.

Jak długo przechowywać dokumentację pracowniczą?

Okres przechowywania dokumentacji pracowniczej zależy od daty nawiązania stosunku pracy i przekazania raportu informacyjnego do ZUS. Akta osobowe przechowuje się przez zatrudnienie, a następnie zasadniczo:

  • dla stosunków pracy nawiązanych od 1 stycznia 2019 r. – 10 lat od końca roku kalendarzowego, w którym zatrudnienie ustało;
  • dla stosunków pracy nawiązanych w latach 1999-2018 – 50 lat od ustania zatrudnienia, z możliwością skrócenia po spełnieniu ustawowych warunków i złożeniu ZUS RIA;
  • dla stosunków pracy nawiązanych przed 1 stycznia 1999 r. – 50 lat od ustania zatrudnienia.

Po skutecznym skróceniu okresu dla dokumentacji z lat 1999-2018 termin wynosi 10 lat od końca roku złożenia raportu informacyjnego. Trzeba też uwzględnić przepisy szczególne i wydłużenie terminu związane z postępowaniem, w którym dokumentacja jest dowodem.

Akta osobowe wymagają ponadto kontroli krótszych terminów usuwania dokumentów z części D i E.

Informacja o okresie przechowywania – kiedy i jak ją przekazać

Przy zakończeniu stosunku pracy nawiązanego od 1 stycznia 2019 r. pracodawca przekazuje pracownikowi wraz ze świadectwem pracy odrębną informację w postaci papierowej lub elektronicznej. Powinna ona wskazywać:

  • okres przechowywania dokumentacji;
  • możliwość jej odbioru do końca miesiąca kalendarzowego następującego po upływie tego okresu;
  • zniszczenie dokumentacji w razie jej nieodebrania w wyznaczonym terminie.

To osobny dokument, dostosowany do sytuacji pracownika. Do stosunków pracy nawiązanych przed 2019 r. nie należy automatycznie stosować tego obowiązku; przy skracaniu archiwizacji poprzez ZUS RIA obowiązują odrębne zasady informowania.

Okres przechowywania dokumentacji pracowniczej nie jest terminem jej zniszczenia. Zgodnie z Kodeksem pracy dokumenty niszczy się nieodwracalnie w ciągu 12 miesięcy po upływie terminu na ich odbiór.

akta osobowe

Akta osobowe w postaci elektronicznej

Akta osobowe można prowadzić elektronicznie, z zachowaniem tej samej struktury A-E. Samo zapisanie skanów w folderze nie wystarcza, aby zastąpić dokumentację papierową równoważną dokumentacją elektroniczną.

Przy przekształcaniu dokumentacji papierowej odwzorowanie cyfrowe trzeba opatrzyć kwalifikowanym podpisem elektronicznym pracodawcy lub upoważnionej osoby albo kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną pracodawcy. System musi zapewniać m.in. kontrolę dostępu, rejestrowanie zmian, wyszukiwanie i eksport dokumentacji. Zmiana postaci wiąże się też z poinformowaniem o możliwości odbioru poprzedniej postaci dokumentów w terminie 30 dni od przekazania informacji lub zawiadomienia.

XPRIMER.EPF wspiera przypisywanie dokumentów do części akt, wyszukiwanie, kontrolę uprawnień i rejestrowanie historii zmian. Umożliwia również ustawianie powiadomień o brakujących lub niepodpisanych dokumentach oraz wydawanie całości albo wybranej części dokumentacji. Skontaktuj się z zespołem eq system, aby omówić prowadzenie elektronicznych akt osobowych w Twojej organizacji.

Przeczytaj również